Miasto Kórnik
Kórnik, miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie poznańskim, nad Jeziorami Kórnickim i Bnińskim siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kórnik. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Położone 20 km na południowy wschód od Poznania przy drodze krajowej nr 11.
Według danych z 2006 roku, miasto miało 6807 mieszkańców.
Siedziba fundacji Zakłady Kórnickie.
W przeszłości dwa odrębne miasta, istniejące obok siebie w odległości 1 km:
- Bnin z prawami miejskimi od 1395 roku,
- Kórnik z prawami miejskimi od 1426.
W roku 1961 dla Bnina ustanowiono odgórnie wspólną administrację z Kórnikiem. Obecnie mieszkańcy Bnina usilnie starają się o przywrócenie praw miejskich swemu miastu.
W 1923 roku w Bninie (w Prowencie) urodziła się polska poetka, laureatka Nagrody Nobla z 1996 roku - Wisława Szymborska.
Atrakcje turystyczne
Zobacz więcej w osobnym artykule: Zamek w Kórniku.- Zamek w Kórniku - zabytek najwyższej klasy. Jego początki sięgają średniowiecza. Obronna budowla otoczona fosą, dostęp do niej był możliwy przez most zwodzony oraz spuszczaną okutą kratę. Do dziś z tego okresu zachowały się stare mury i piwnice obiektu. W połowie XVI wieku zamek rozbudowano i zwiększono jego funkcje obronne. W XVIII wieku Teofilia z Działyńskich przeobraziła średniowieczny zamek w barokowy pałac. Zamek dzisiejszy kształt - neogotycki, o wyglądzie i charakterze nawiązującym do budowli obronnych - zawdzięcza Tytusowi Działyńskiemu. W murach zamku mieści się muzeum z wieloma unikatowymi eksponatami, m.in. meble różnych stylów i epok, obrazy mistrzów polskich i europejskich, rzeźby, kolekcje numizmatyczne, militaria polskie i wschodnie, wyroby rzemiosła artystycznego z porcelany i srebra oraz zbiory etnograficzne i przyrodnicze z Australii i Oceanii. Jak głosi legenda: nocami po parku i zamkowych komnatach przechadza się Teofilia z Działyńskich zwana "Białą Damą".
Zamek w Kórniku - pierwotna budowla obronna została wzniesiona w XIV wieku. Obecny neogotycki kształt jest zasługą Tytusa Działyńskiego, który zrealizował zmodyfikowany przez siebie wspólnie z M. Cybulskim projekt Karla Friedricha Schinkla. Prace przy remoncie i przebudowie zamku prowadzone były także przez syna Tytusa, Jana Działyńskiego. Po bezpotomnej śmierci Jana, zamek odziedziczył jego siostrzeniec, Władysław Zamoyski. W 1924 r., tuż przed swoją śmiercią, bezdzietny Zamoyski przekazał całe swoje dobra, w tym zamek wraz imponująca kolekcją dzieł sztuki, zbiorami bibliofilskimi i ogrodem denWyszoty, brata poznańskiego biskupa Mikołaja. Przebudowy dokonywane przez kolejnych właścicieli dóbr kórnickich (Górkowie, Nałęcz Czarnkowscy, Grudzińscy i Szołdrscy) zmieniały stopniowo wygląd zamku.
Hrabia Władysław Zamoyski przekazał w roku 1924 zamek wraz z parkiem dendrologicznym (Arboretum Kórnickie) narodowi polskiemu. Darowizną zarządzała fundacja "Zakłady Kórnickie" (reaktywowana ustawą w 2001 roku). W czasie wojny zbiory w znacznej części zostały rozgrabione. Obecnie w zamku znajduje się muzeum i Biblioteka Kórnicka PAN.
- Ratusz - zbudowany w stylu barokowym w 1907 roku, murowany, dwukondygnacyjny z użytkowym poddaszem. Na mansardowym dachu wieżyczka zwieńczona hełmem z iglicą. Siedziba Urzędu Miejskiego.
- Biblioteka Kórnicka - w zamku ma swoją siedzibę Biblioteka Kórnicka, której bogaty księgozbiór ceniony jest przez bibliofili. Założył ją w 1828 roku Tytus Działyński. Gromadzenie księgozbioru rozpoczął po licznych podróżach po Polsce i Europie, wtedy zebrał kilkadziesiąt tysięcy książek i rękopisów, a w 1828 roku rozpoczął działalność wydawniczą. Dla potrzeb biblioteki przeznaczył zamek w Kórniku i specjalnie przystosowany pawilon ogrodowy. Jego syn i następca, Jan Działyński kontynuował dzieło swojego ojca. Dzisiaj Bibliotek Kórnicka jest jedną z pięciu największych tego typu placówek w Polsce, a jej zbiory obejmują: około 400 tys. woluminów, w tym ponad 30 tys. starych druków, 14 tys. rękopisów, mapy, atlasy, zbiory graficzne, ekslibrisy, fotografie, a także muzykalia i numizmaty. Od 1953 roku Biblioteka Kórnicka jest placówką Polskiej Akademii Nauk. Jako pierwsza biblioteka w Polsce umieściła pełną komputerową bazę starych druków i rękopisów w Internecie.
- Kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych - gotycki kościół z neogotycką fasadą wzniesiony ok. 1437 roku. Murowany z cegły, otoczony murem z dwoma dzwonnicami. Znajdują się tu trzy późnorenesansowe nagrobki Górków z XVI wieku, a także nagrobek Teofilii z Działyńskich z XVIII wieku. W podziemiach mieszczą się krypty rodziny Działyńskich i Zamoyskich.
- Oficyny - po północnej stronie zamku znajduje się dziedziniec, który przecina droga, po bokach stoją barokowe oficyny z połowy XVIII wieku.
- Arboretum - liczy ok. 3 tys. gatunków i odmian drzew i krzewów i jest jednym z największych w Europie środkowej parków dendrologicznych. Wiele z okazów, często o imponujących rozmiarach, ma dzisiaj 130-180 lat, najstarsze rosnące drzewa to ok. 300-letnie lipy drobnolistne. Początkowo ogród włoski z XVIII wieku Teofila z Działyńskich przekształciła na park w stylu francuskim. Początki Arboretum to wiek XIX, kolekcjonowanie drzew i krzewów zainicjował Tytus Działyński, przy okazji przebudowy zamku powiększył park i urządził go w stylu angielskim, nadając mu charakter parku krajobrazowego. Po ojcu arboretum przejął Jan Działyński, zgromadził imponującą kolekcję gatunków drzew i krzewów, szczególnie iglastych. Arboretum jest częścią Instytutu Dendrologii Polskiej Akademii Nauk. W jednej z najstarszych budowli parkowych znajduje się Muzeum Dendrologiczne.
Arboretum w Kórniku - największe i najstarsze arboretum w Polsce. Zostało założone w 1. połowie XIX wieku przez Tytusa Działyńskiego i jego syna Jana. Na powierzchni ponad 40 ha znajduje się w ok. 3 tys. gatunków drzew i krzewów, w tym wiele egzotycznych.
Właśnie dzięki ogrodowi dendrologiczenu w Kórniku w naszych ogrodach są sadzone jodły koreańskie, żywotniki zachodnie (odmiana 'Aurescens'), jodły Veitcha czy kolokwicje chińskie. Znaleźć tu można stare, kilkusetletnie okazy drzew rodzimych, przede wszystkim lip, buków, i dębów, jak i dobrze zadmowione ponadstuletnie egzemplarze egzotycznych magnolii drzewiastych, jodeł greckich czy cypryśników błotnych z wykształconymi pneumatoforami (najstarszych w Polsce).
Są tu także kolekcje brzóz, jabłoni i wiśni oraz krzewów ozdobnych: lilaków, forsycji, tawuł, różaneczników i azalii.
Obecnie na terenie arboretum w Kórniku znajdują się placówka Instytutu Dendrologii PAN z ogrodami doświadczalnymi oraz muzeum dendrologicznym.
- Prowent - zespół zabudowań folwarcznych położony ok. 300 m na południe od zamku. Budynki powstałe w XVIII i XIX w., zgrupowane są przy czworobocznym dziedzińcu. W jednej z oficyn w 1923 roku urodziła się noblistka Wisława Szymborska.
- Ratusz w Bninie - zbudowany w poł. XVIII w. w stylu barokowym, piętrowy, na planie prostokąta, dach mansardowy z wysoką wieżą zakończoną iglicą z herbem Działyńskich.
- Kościół rzymsko-katolicki pw. Św. Wojciecha w Bninie - wzniesiony w 1827 r. (dawniej ewangelicki), wewnątrz m.in. gotycka ośmioboczna chrzcielnica z piaskowca z drugiej poł. XV wieku.
- Przez Kórnik przebiega trasa turystyczna o nazwie Trasa Kórnicka oraz rowerowy Pierścień Poznański.
Komunikacja
Przez miasto przebiegają następujące drogi:- 11 Kołobrzeg - Koszalin - Poznań - Kórnik - Ostrów Wielkopolski - Kępno - Lubliniec - Bytom
- 434 Łubowo - Kostrzyn - Kórnik - Śrem - Dolsk - Gostyń - Krobia - Rawicz
- 431 Kórnik - Rogalin - Mosina - Wronczyn